Có một điều khiến nhiều người thường thắc mắc. Có người đi chùa rất đều, ngày rằm mùng một không thiếu, kinh thuộc nhiều, lễ nghi biết đủ, nhưng cuộc đời vẫn thường xuyên bất an, gia đình lục đục, trong lòng nhiều phiền não. Trong khi đó, có những người cả năm có khi chỉ đến chùa vài lần, thậm chí không biết nhiều kinh kệ, nhưng cuộc sống lại khá thuận. Gia đình hòa thuận, con cái biết điều, làm ăn có người tin tưởng, khi khó khăn thường có người giúp, đến tuổi trung niên nhìn lại cũng ít oán kết với ai.
Từ đó có người đặt câu hỏi: phải chăng đi chùa nhiều hay ít không quan trọng? Nếu vậy thì việc lễ Phật, tụng kinh, cúng dường để làm gì?
Phước Nằm Ở Cách Sống Sau Khi Bước Ra Khỏi Cổng Chùa
Thật ra, vấn đề không nằm ở việc đi chùa nhiều hay ít. Đi chùa là một thiện duyên rất đáng quý nếu đến đúng mục đích. Chùa là nơi để con người học Pháp, soi lại chính mình, nuôi dưỡng lòng từ, tập sống chậm và nhớ rằng ngoài tiền bạc, địa vị, hơn thua còn có một đời sống tinh thần cần được chăm sóc. Nhưng nếu biến số lần đi chùa thành thước đo phước báu thì chúng ta đã hiểu sai ngay từ đầu.
Phước không nằm ở số lần một người bước qua cổng chùa. Phước nằm rất nhiều trong cách người ấy sống sau khi bước ra khỏi cổng chùa.
Một người có thể không thường xuyên đến chùa, nhưng cả đời giữ chữ tín. Mượn tiền thì trả. Hứa việc gì thì cố làm. Thấy người khó khăn trong khả năng thì giúp. Với cha mẹ biết kính, với vợ chồng biết nghĩa, với con cái biết trách nhiệm. Làm ăn không vì một chút lợi mà lừa người. Có quyền không chèn ép kẻ yếu. Có tiền không khinh người nghèo. Khi sai biết nhận, khi được giúp biết nhớ.
Nếu nhìn dưới tinh thần nhân quả, mỗi hành động như vậy đều đang gieo nhân lành. Và gieo ngày này qua ngày khác, cuộc đời tự nhiên hình thành một nền phước.
Phước Không Chỉ Được Tạo Trong Chùa
Có một sự hiểu lầm khá phổ biến rằng muốn tích phước thì phải đến một nơi linh thiêng để làm việc thiện. Thật ra, nơi dễ tạo phước nhất đôi khi chính là nơi chúng ta đang sống mỗi ngày.
Trong gia đình có cha mẹ già, đó đã là một nơi để tu. Ở công ty có nhân viên, đồng nghiệp, khách hàng, đó cũng là một nơi để tu. Ngoài đường gặp một người cần giúp đỡ, đó cũng là cơ hội tạo thiện duyên. Có một người đang giận mình mà ta chọn giải quyết bằng sự tử tế thay vì trả đũa, đó cũng là tu. Có một món lợi rất lớn trước mặt nhưng biết rằng lấy nó sẽ làm tổn hại người khác nên quyết định từ chối, đó càng là tu.
Tu không chỉ nằm trong tư thế chắp tay. Nhiều lúc tu nằm trong cách một người sử dụng quyền lợi của mình.
Phật giáo nói đến ba nghiệp thân, khẩu và ý. Điều đó có nghĩa đời sống tu tập không tách khỏi từng hành vi, lời nói và ý niệm trong cuộc sống thường ngày. Nếu một người mỗi tuần đi chùa nhưng sáu ngày còn lại sống bằng tham, sân, gian dối và làm tổn thương người khác thì số lần đi chùa không thể tự động xóa bỏ những cái nhân họ đang gieo.
Ngược lại, một người ít có điều kiện đến chùa nhưng hằng ngày biết giữ thân, giữ miệng, giữ tâm thì chính cuộc sống của họ đã trở thành một đạo tràng.
Đây không phải là hạ thấp việc đi chùa. Mà là trả việc đi chùa về đúng ý nghĩa của nó. Đi chùa để học cách sống tốt hơn, chứ không phải đi chùa để thay thế cho việc sống tốt.
Có Người Không Biết Nhiều Giáo Lý Nhưng Lại Đang Sống Rất Gần Với Đạo
Trong đời ta có thể gặp những người không biết nói về vô thường, nhưng họ rất biết đủ. Không biết giảng về bố thí, nhưng ai khó thì họ giúp. Không thuộc những bài kinh dài, nhưng hiếm khi nói lời ác. Không nói nhiều về nhân quả, nhưng làm việc gì cũng nghĩ đến hậu quả cho người khác.
Họ không tự nhận mình tu. Nhưng cách sống của họ lại có chất tu.
Có những người lớn tuổi ở quê cả đời chỉ biết vài câu niệm Phật. Họ không biết giải thích tánh Không, Duyên khởi hay Duy thức. Nhưng hàng xóm có việc thì chạy sang phụ. Thấy con cháu bất hòa thì khuyên hòa thuận. Đi chợ mua nhầm được người bán trả dư tiền thì quay lại trả. Người khác nói xấu mình cũng chẳng muốn đôi co.
Hỏi họ có tu không, có khi họ cười nói: "Tôi biết gì mà tu." Nhưng nếu tu là bớt tham, bớt sân, bớt làm người khác khổ thì chưa chắc người biết nhiều giáo lý đã tu hơn họ.
Bởi tri thức về Đạo và đời sống có Đạo là hai chuyện khác nhau. Biết bản đồ không có nghĩa đã đi con đường ấy.
Tại Sao Những Người Sống Tử Tế Thường Dễ Gặp Quý Nhân?
Nhiều người gọi đây là phước. Nhưng thử nhìn ở tầng rất thực tế.
Một người sống có chữ tín thì người khác dám hợp tác với họ. Một người từng giúp nhiều người chân thành thì đến lúc họ gặp khó, khả năng có người muốn giúp lại cao hơn. Một người đối xử tử tế với nhân viên thì khi công ty gặp biến cố, những người giỏi dễ ở lại hơn. Một người biết giữ tình nghĩa thì khi xảy ra chuyện, họ không rơi vào cảnh hoàn toàn đơn độc.
Người ngoài nhìn vào nói: "Người này có quý nhân." Đúng, có thể gọi là quý nhân. Nhưng quý nhân thường không rơi từ trên trời xuống. Rất nhiều quý nhân đã được gieo từ những nhân duyên mà chính người ấy tạo ra nhiều năm trước.
Có khi một câu nói tốt cách đây mười năm trở thành một cánh cửa sau này. Có khi một lần giúp người mà mình đã quên lại được người khác nhớ cả đời. Có khi chỉ vì cách mình đối xử tử tế trong lúc chẳng cần lợi ích mà đến lúc khó khăn, người khác lại sẵn lòng đứng bên cạnh.
Đó chính là điểm mà nhân quả và đời sống thực tế gặp nhau. Tâm linh không nhất thiết phải nằm ở những chuyện huyền bí. Có những thứ rất "linh" chỉ đơn giản vì cái nhân đã được gieo đủ lâu.
Có Những Người Đi Chùa Nhưng Lại Đang "Giao Dịch" Với Phật
Điều này cần nói rõ để tránh hiểu sai về tín ngưỡng.
Có người đến chùa chủ yếu để xin. Xin tiền. Xin công việc. Xin tình duyên. Xin con cái. Xin bán được nhà. Xin thắng kiện. Xin hết nợ. Xin người mình ghét gặp quả báo.
Nếu nguyện cầu giúp con người có thêm niềm tin và hướng thiện thì không có gì đáng chê trách. Nhưng khi việc thờ Phật trở thành một cuộc đổi chác, bản chất đã khác.
Con cúng cái này, xin Ngài cho con cái kia. Con đi lễ đủ, xin Ngài phải phù hộ con. Con làm một việc thiện, mong được trả lại bằng mười việc tốt.
Tâm ấy vẫn đang xoay quanh chữ "tôi". Tôi muốn. Tôi cần. Tôi phải được. Và khi không được như ý thì trách Phật không linh, trách chùa không thiêng, trách mình "không có căn".
Trong khi Phật pháp vốn không dạy con người tìm một quyền lực siêu nhiên để bẻ cong nhân quả theo mong muốn cá nhân. Đức Phật chỉ đường. Người đi vẫn phải là mình.
Nếu cầu tài nhưng làm ăn thiếu chữ tín, không lời khấn nào thay được chữ tín. Nếu cầu gia đạo nhưng về nhà ngày nào cũng nặng lời, nghi lễ nào cũng khó thay được cách giao tiếp. Nếu cầu sức khỏe nhưng liên tục phá sức bằng rượu bia, thức khuya, ăn uống thiếu điều độ thì vẫn phải quay về sửa lối sống. Không thể cầu một loại quả mà mỗi ngày lại gieo một loại nhân ngược lại.
Đi Chùa Nhiều Không Bằng Mỗi Lần Đi Về Sửa Được Một Chút
Nếu hôm nay đi chùa về mà bớt được một câu nóng giận, chuyến đi ấy đã có ý nghĩa. Nếu nghe một bài pháp rồi biết gọi điện hỏi thăm cha mẹ, bài pháp ấy đã đi vào đời. Nếu lễ Phật xong mà biết cúi đầu xin lỗi người mình từng làm tổn thương, cái lạy ấy bắt đầu có giá trị.
Nếu tụng kinh nhiều năm mà vẫn không ai được phép góp ý cho mình, vẫn xem thường người khác, vẫn thích hơn thua thì vấn đề không nằm ở kinh. Kinh đã đọc. Nhưng tâm chưa đọc được chính mình.
Có người hỏi: "Vậy đi chùa bao nhiêu là đủ?" Không có con số.
Một người có thể đến chùa mỗi ngày và thật sự chuyển hóa từng ngày, điều đó rất quý. Một người mỗi tháng chỉ đi một lần nhưng sau mỗi lần đều mang một điều học được về áp dụng trong gia đình, điều đó cũng quý. Một người vì hoàn cảnh không thể đi thường xuyên nhưng vẫn giữ Chánh niệm, hành thiện và học Pháp ở nơi phù hợp, cũng không vì thế mà trở thành người ít phước.
Chùa không phải máy chấm công tâm linh. Phước càng không tính bằng số lần check in.
Phước Có Khi Nằm Ở Những Thứ Con Người Ít Khoe Nhất
Khi nói một người có phước, chúng ta hay nghĩ đến tiền. Nhưng có rất nhiều thứ đáng gọi là phước mà không thể chụp ảnh đăng lên mạng.
Cha mẹ tuổi cao vẫn khỏe là phước. Vợ chồng có chuyện vẫn còn ngồi xuống được với nhau là phước. Con cái lớn lên không sa vào những con đường nguy hiểm là phước. Có vài người bạn thật lòng là phước. Gặp một người thầy chỉ cho mình sai lầm trước khi quá muộn là phước. Kiếm tiền đủ sống mà đêm ngủ được cũng là phước. Có chuyện lớn xảy ra nhưng đầu óc vẫn đủ tỉnh để xử lý là phước. Sai mà còn có người dám nói thật với mình lại càng là phước.
Có những người không đi chùa nhiều nhưng đang sống giữa rất nhiều thứ như vậy. Họ không nhận ra đó là phước bởi họ quen với nó.
Con người thường chỉ biết một thứ là phước khi nó mất đi. Đến khi cha mẹ bệnh mới hiểu những năm tháng cha mẹ khỏe mạnh quý thế nào. Đến khi gia đình rạn mới thấy một bữa cơm bình thường là phước. Đến khi mất ngủ triền miên mới thấy ngày xưa đặt lưng là ngủ chính là phước.
Phước đôi khi không phải cuộc đời cho thêm. Phước là những thứ tốt đẹp vẫn chưa bị lấy đi.
Kết Luận: Một Dạng Phước Rất Lớn – Lòng Không Quá Nhiều Oán Hận
Một người có thể chưa giàu nhưng sống không mắc nợ tình nghĩa quá nhiều. Không có quá nhiều người muốn tránh mặt họ. Không phải nhìn điện thoại mà sợ một cuộc gọi đòi nợ. Không phải nói dối chồng chất rồi lo ngày nào đó bị phát hiện.
Đêm về lòng tương đối nhẹ. Đó là phước.
Bình an không có nghĩa cuộc sống không có vấn đề. Nó là khi vấn đề chưa làm con người biến dạng.
Người tử tế vẫn có thể thất bại. Người có phước vẫn có thể bệnh. Người tu vẫn trải qua chia ly. Không nên biến chữ phước thành lời hứa rằng ai sống tốt sẽ không gặp biến cố.
Nhưng một nền sống lành thường tạo ra nhiều nguồn lực để con người đối diện biến cố tốt hơn. Họ có những mối quan hệ lành mạnh hơn, ít hậu quả do chính mình gây ra hơn, ít oán kết hơn và có một nội tâm ít tự kết án mình hơn. Đó đã là một lợi ích rất lớn.
>> BIÊN SOẠN: THẦY TRẦN KHƯƠNG
