Trong cuộc sống, chúng ta rất dễ dùng tiền bạc để đo phước của một con người. Thấy ai làm ăn phát đạt, nhà đẹp, xe sang, tài sản nhiều thì nói người ấy "có phước". Thấy một người làm mãi vẫn chưa khá, cuộc sống bình thường, tiền bạc không dư dả thì lại cho rằng họ "phước mỏng". Cách nhìn ấy không hoàn toàn sai, bởi tài lộc quả thật có thể là một biểu hiện của phước. Nhưng nếu cho rằng có nhiều tiền đồng nghĩa với phước dày thì chúng ta đang thu nhỏ một khái niệm rất lớn thành một thứ quá đơn giản.
Phước Không Chỉ Nằm Trong Tài Khoản Ngân Hàng
Phước của một con người không chỉ nằm trong tài khoản ngân hàng. Có người có tiền nhưng không có sức khỏe để hưởng. Có người có sự nghiệp rất lớn nhưng gia đình ngày nào cũng bất hòa. Có người kiếm được rất nhiều tiền nhưng đêm xuống lại không ngủ được. Có người đi đâu cũng được tung hô nhưng khi gặp biến cố lại chẳng tìm được một người thật lòng ở bên.
Ngược lại, cũng có những người tài sản không quá nhiều nhưng cha mẹ còn khỏe, vợ chồng thương nhau, con cái ngoan ngoãn, cơ thể ít bệnh, tối đặt lưng xuống là ngủ, sáng thức dậy trong lòng không có quá nhiều điều phải lo sợ. Nếu chỉ nhìn tiền bạc để hỏi ai có phước hơn ai thì đôi khi rất khó trả lời.
Tài Lộc Chỉ Là Một Phần Của Phước
Trong quan niệm nhân quả của Phật giáo, quả lành có rất nhiều hình thức. Bố thí, giúp người, sống có đạo đức, giữ giới, biết chia sẻ và tạo lợi ích cho chúng sinh được xem là những nhân thiện có thể đưa đến nhiều loại quả lành khác nhau. Vì vậy, không nên hiểu phước giống như một loại tiền tệ tâm linh mà cứ làm một việc thiện thì nhất định phải được trả lại bằng tiền.
Có người phước biểu hiện thành tài lộc. Có người biểu hiện thành sức khỏe. Có người biểu hiện thành gia đạo. Có người biểu hiện thành trí tuệ, gặp được thầy lành bạn tốt. Có người tưởng mình chẳng có phước gì đặc biệt, nhưng mỗi lần đứng trước một quyết định lớn lại gặp đúng người nhắc cho một câu mà tránh được sai lầm. Có người cả đời không quá giàu nhưng những đại nạn tưởng không qua nổi cuối cùng đều hóa nhẹ. Những thứ ấy rất khó đưa lên bàn cân, nhưng chưa chắc giá trị thấp hơn tiền bạc.
Thử nghĩ đơn giản thế này. Một người có một trăm tỷ nhưng mắc bệnh nặng, sẵn sàng đổi rất nhiều tiền để lấy lại sức khỏe. Lúc đó sức khỏe là tài sản hay là phước? Một người có rất nhiều tiền nhưng con cái bất hòa, sẵn sàng bỏ tiền chỉ mong gia đình được ngồi lại ăn với nhau một bữa thật vui. Lúc ấy hòa khí có phải phước không? Một người thành đạt nhưng sống trong nghi kỵ, đi đâu cũng sợ người khác lợi dụng mình. Trong khi một người khác chẳng quá giàu nhưng có vài người bạn sẵn sàng xuất hiện khi họ gặp khó khăn. Vậy ai mới là người giàu?
Bởi vậy, tiền là một loại tài sản rất dễ nhìn thấy. Phước lại có nhiều phần không nhìn thấy ngay được.
Người Giàu Chưa Chắc Phước Dày, Nhưng Cũng Đừng Cực Đoan Cho Rằng Giàu Là Xấu
Có một cực đoan khác cũng cần tránh. Khi nghe nói tiền không đồng nghĩa với phước, một số người lại quay sang cho rằng người giàu chắc tham, chắc tạo nghiệp, còn nghèo mới thanh cao. Cách nghĩ này cũng sai.
Tiền tự nó không thiện cũng không ác. Quan trọng là tiền từ đâu mà có, người sở hữu nó sử dụng ra sao và tâm của họ bị tiền chi phối đến mức nào.
Một người làm ăn chân chính, tạo công ăn việc làm, đối đãi tử tế với nhân viên, chăm sóc cha mẹ, nuôi dạy con cái, có điều kiện lại giúp đỡ cộng đồng thì tài sản của họ hoàn toàn có thể là một phần của quả lành và năng lực mà họ đã vun bồi. Giàu có trong trường hợp ấy không có gì đáng lên án.
Ngược lại, nếu tiền đến từ lừa lọc, chiếm đoạt, làm tổn hại người khác hoặc bất chấp đạo đức, thì việc đang có nhiều tiền không thể được lấy làm bằng chứng rằng một người "phước lớn".
Nhân quả cũng không phải một cơ chế tức thời theo kiểu hôm nay làm sai thì ngày mai mất tiền. Một người có thể đang hưởng kết quả của nhiều nhân thuận lợi từ trước, đồng thời lại tiếp tục tạo những nhân bất thiện trong hiện tại. Vì quả chưa xuất hiện ngay nên người ngoài nhìn vào rất dễ đặt câu hỏi: "Tại sao người ấy sống như vậy mà vẫn giàu?"
Chúng ta thường mắc sai lầm vì chỉ nhìn một đoạn rất ngắn của cuộc đời.
Có Tiền Là Một Chuyện, Giữ Được Tiền Lại Là Chuyện Khác
Trong đời sống có những người kiếm tiền rất giỏi nhưng giữ tiền rất kém. Tiền đến nhanh rồi cũng đi nhanh. Làm được một thời gian lại xảy ra chuyện. Vừa tích lũy được một khoản thì gia đình phát sinh biến cố. Đầu tư đâu đó lại thất thoát. Có khi tài sản rất lớn nhưng những vấn đề đi kèm cũng lớn không kém.
Bởi vậy, người xưa không chỉ nói đến "tài" mà còn nói đến "đức". Câu "đức dày tải vật" có thể hiểu theo một tầng nghĩa rất đời thường: muốn gánh được thành tựu lớn, con người cũng cần một nội lực tương xứng.
Tiền càng nhiều, quyền lựa chọn càng lớn. Quyền lựa chọn càng lớn thì cơ hội làm việc thiện nhiều lên, nhưng cơ hội tạo nghiệp cũng nhiều lên. Khi chưa có tiền, một người chỉ có thể thỏa mãn một vài ham muốn nhỏ. Khi có rất nhiều tiền, những ham muốn ấy có thể được phóng đại lên hàng chục lần. Khi chưa có quyền lực, tính kiêu ngạo chưa chắc có cơ hội biểu hiện. Khi có địa vị, bản chất bên trong mới dễ lộ ra.
Cho nên tiền không chỉ là phước để hưởng. Tiền đôi khi còn là một bài kiểm tra.
Bạn có một tỷ, bạn sống thế nào với một tỷ. Bạn có một trăm tỷ, tâm bạn thay đổi ra sao với một trăm tỷ. Bạn có quyền lực, bạn đối xử thế nào với những người không thể mang lại lợi ích cho mình. Những điều đó mới nói lên tiền đang trở thành phước hay đang trở thành duyên để mình tạo thêm nghiệp.
Phước Không Chỉ Là Có, Mà Còn Là Có Khả Năng Hưởng
Đây là điều rất ít người để ý.
Có tiền chưa chắc đã hưởng được tiền. Có nhà đẹp chưa chắc trong nhà đã vui. Có thức ăn ngon chưa chắc cơ thể ăn được. Có thời gian chưa chắc tâm đã yên để nghỉ. Có người yêu thương mình chưa chắc mình đủ trưởng thành để giữ được họ.
Cho nên một dạng phước rất lớn chính là có khả năng hưởng những gì mình đang có.
Có người cả đời kiếm tiền để mua một căn nhà lớn, cuối cùng mỗi người trong gia đình lại đóng cửa một phòng. Có người dành tuổi trẻ đổi sức khỏe lấy tiền, đến trung niên lại dùng tiền tìm cách lấy sức khỏe trở lại. Có người dành cả đời tranh đấu để có địa vị, rồi khi ngồi được lên chiếc ghế mình mong muốn thì lại sống trong áp lực phải giữ chiếc ghế ấy.
Thế nên đôi khi chúng ta không thiếu tài sản. Chúng ta thiếu khả năng an trú trong tài sản mình đang có.
Người biết đủ có một loại giàu rất đặc biệt. Không phải họ không có khát vọng, mà họ biết điểm dừng của lòng tham. Họ vẫn làm việc, vẫn phát triển, vẫn kiếm tiền, nhưng không đem toàn bộ giá trị của bản thân đặt lên số dư tài khoản.
Đó là lý do có những người càng thành công càng nhẹ nhàng, còn có người càng có nhiều lại càng bất an.
Một Người Chưa Giàu Cũng Chưa Chắc Ít Phước
Đây là điều đặc biệt cần hiểu để chúng ta không nhìn người bằng tiền.
Một người chưa có nhiều tài sản có thể đơn giản là đang ở một giai đoạn khác của cuộc đời. Có người dành nhiều năm chăm sóc cha mẹ. Có người chọn công việc thu nhập vừa phải nhưng có thời gian cho con. Có người đang gây dựng sự nghiệp. Có người từng thất bại nhưng vẫn còn sức khỏe, năng lực và những người thân yêu ở bên để bắt đầu lại.
Đừng nhìn một người đang đi bộ rồi kết luận rằng họ không có phước chỉ vì người khác đang ngồi trên ô tô.
Chúng ta không biết đoạn đường trước đó của họ. Cũng không biết đoạn đường phía trước của hai người sẽ thế nào.
Một trong những biểu hiện rất lớn của phước là còn cơ hội để sửa. Làm sai mà nhận ra được. Gặp người xấu mà đủ tỉnh táo để rời đi. Mất tiền nhưng không mất người. Thất bại nhưng không mất ý chí. Gặp nghịch cảnh nhưng vẫn còn trí để hiểu mình cần thay đổi điều gì.
Đôi khi mất một khoản tiền để tránh một tai họa lớn hơn cũng là may. Không đạt được một cơ hội tưởng rất tốt nhưng sau này mới hiểu nó không phù hợp với mình cũng có thể là thuận duyên. Không phải cái gì mất đi cũng là mất phước, và không phải cái gì nhận được cũng là thêm phước.
Cuộc đời cần thời gian mới trả lời được giá trị thật của một sự việc.
Phước Dày Nhất Đôi Khi Là Đời Sống Rất Bình Thường
Con người thường chỉ nhận ra giá trị của bình thường sau khi bình thường biến mất.
Sáng thức dậy cơ thể không đau ở đâu, chúng ta thấy bình thường. Cha mẹ còn ngồi đó, thấy bình thường. Vợ chồng ăn với nhau một bữa cơm, thấy bình thường. Con cái khỏe mạnh chạy quanh nhà, thấy bình thường. Đêm nằm xuống ngủ được một giấc sâu, cũng thấy bình thường.
Đến một ngày một trong những điều ấy không còn nữa, người ta mới hiểu có những thứ ngày xưa mình gọi là "bình thường" thực chất là một dạng giàu có rất lớn.
Có tiền là phước nếu đồng tiền ấy đến từ nhân lành và được sử dụng bằng trí tuệ. Có sức khỏe là phước. Có gia đình để trở về là phước. Có người thật lòng bên cạnh là phước. Có trí tuệ để phân biệt đúng sai là phước. Gặp được người thầy tốt là phước. Biết nhận lỗi là phước. Có khả năng buông một mối quan hệ độc hại cũng là phước. Đến một độ tuổi nào đó mà trong lòng bớt oán người, bớt tranh hơn thua và tối về ngủ được bình yên lại càng là phước.
Và có một thứ phước rất lớn nhưng nhiều người không nhận ra: có tiền mà không bị tiền làm hỏng mình.
Đừng Chỉ Cầu Tài, Hãy Học Cách Tạo Phước
Nhiều người đến chùa cầu tài, làm phong thủy cũng cầu tài, cúng lễ vẫn cầu tài. Cầu cho buôn bán đông khách, đầu tư sinh lời, công việc thăng tiến. Những mong muốn ấy rất con người và không nhất thiết có gì sai. Nhưng nếu chỉ cầu cho tiền nhiều hơn mà không sửa cách mình kiếm tiền, tiêu tiền và đối xử với người khác thì chúng ta đang chú ý đến quả mà quên mất nhân.
Muốn tài lộc bền, trước tiên phải tạo ra giá trị thật. Muốn người khác tin mình, phải giữ chữ tín. Muốn công việc lâu dài, đừng vì lợi trước mắt mà làm mất đạo đức. Có tiền thì biết chăm sóc gia đình, biết chia sẻ đúng chỗ, biết giúp người trong khả năng của mình. Quan trọng hơn, càng có điều kiện càng phải biết giữ tâm.
Đó là cách nhìn về phước rất thực tế. Không cần biến phước báu thành một điều huyền bí.
Phước đôi khi nằm ngay trong cách bạn đối xử với người phục vụ khi họ mang nhầm món. Trong cách bạn trả tiền đúng hẹn cho người làm công. Trong cách bạn đối xử với cha mẹ khi họ đã già và chậm chạp. Trong việc bạn có giữ lời khi chẳng còn ai giám sát hay không. Trong cách bạn sử dụng đồng tiền khi hoàn toàn có quyền lựa chọn giữa lợi ích và đạo đức.
Những điều ấy không hào nhoáng, nhưng lại là nơi phẩm chất của một con người được bộc lộ rõ nhất.
Kết Luận: Tài Lộc Chỉ Là Một Nhánh Của Phước Báu
Vì vậy, đừng nhìn thấy một người giàu mà vội kết luận họ phước lớn. Cũng đừng nhìn một người chưa nhiều tiền mà cho rằng họ phước mỏng. Tài lộc chỉ là một nhánh của phước báu, không phải toàn bộ cái cây.
Một đời người thật sự có phước không chỉ là kiếm được bao nhiêu tiền, mà còn là tiền đến có sạch không, giữ được bao lâu, dùng vào việc gì, có sức khỏe để hưởng không, có người thương để cùng hưởng không và sau tất cả những thành công ấy, trong lòng có bình an hay không.
Đến cuối cùng, giàu nhất chưa chắc là người sở hữu nhiều nhất. Có khi người giàu nhất lại là người biết mình đã có đủ những gì đáng quý để không phải đánh đổi cả cuộc đời chỉ vì muốn có thêm.
>> BIÊN SOẠN: THẦY TRẦN KHƯƠNG
